print artikelOp 7 juli was het eindelijk zover. Op die dag opende de nieuwe Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) op het Oosterdokseiland haar deuren. Amsterdam beschikt hiermee over de grootste en modernste bibliotheek van het land. Hans van Velzen, directeur van de Openbare Bibliotheek en Anne-Lize Hoftijzer, projectdirecteur van Bouwfonds MAB Ontwikkeling CVG blikken terug op een periode van intensieve samenwerking. Het resultaat mag er zijn. Een bijzonder gebouw dat voor iedereen vrij toegankelijk is. ‘Eindelijk is het zover en komen er mensen naar het Oosterdokseiland.’
Het zijn hectische dagen voor Hans van Velzen. Enkele weken na de opening wordt er nog hard gewerkt aan de ‘finishing touches’ van de nieuwe bibliotheek. Amsterdam heeft het nieuwe onderkomen op het Oosterdokseiland inmiddels massaal weten te vinden.
‘De reacties, bezoekersaantallen en publiciteit hebben alle verwachtingen overtroffen’, vertelt Van Velzen trots. ‘Met meer dan 1,7 miljoen boeken, 28.000 m2 vloeroppervlak, 600 werkplekken met computer, twee restaurants en een theater heeft Amsterdam eindelijk de bibliotheek die de stad waardig is.’
Ook Anne-Lize Hoftijzer, projectdirecteur van Bouwfonds MAB Ontwikkeling dat het Oosterdokseiland ontwikkelt, noemt de opening van de bibliotheek een hoogtepunt. ‘Na jaren van plannen maken en bouwen komen er dan eindelijk mensen naar het Oosterdokseiland,’ zegt zij. ‘Om 13.00 uur gingen de deuren open voor het publiek en nog geen vijf minuten later stonden mensen op de tiende etage te genieten van het prachtige uitzicht over het historische centrum van Amsterdam.’
‘Een nieuw stuk binnenstad waar ruimte is voor wonen, werken én leven’
Voormalig kantoorpand
Voor Van Velzen is de opening van de bibliotheek op het Oosterdokseiland een droom die werkelijkheid wordt. Het voormalige onderkomen aan de Prinsengracht – destijds gebouwd als kantoorpand – voldeed in meerdere opzichten niet meer als bibliotheek. Van
Velzen: ‘Er bestond geen logische verbinding tussen de verschillende verdiepingen en het pand aan de Prinsengracht werd met 12.000 m2 ook simpelweg te klein. Bovendien konden we niet meegaan in de ontwikkeling en, die zich elders binnen bibliotheken wel voltrokken.’
Van Velzen wist exact waar de bibliotheek aan de Prinsengracht tekortschoot en hoe het pakket van eisen voor een nieuw pand eruit zag. De komst van de nieuwe centrale bibliotheek op het Oosterdokseiland krijgt daadwerkelijk gestalte wanneer Bouwfonds MAB in 1998 de prijsvraag van de gemeente Amsterdam wint voor de ontwikkeling van het Oosterdokseiland.
In het stedenbouwkundige plan, dat door Erick van Egeraat en Bouwfonds MAB in samenwerking met de gemeente Amsterdam wordt opgesteld, wordt een bijzondere plek ingeruimd voor de bibliotheek. Hoftijzer: ‘We creëren een nieuw stuk binnenstad waar ruimte is voor wonen, werken én leven, niet alleen tussen 08.00 en 18.00 uur, maar ook buiten die uren.
Om die levendigheid ook daadwerkelijk te realiseren is een publiekstrekker als de bibliotheek – die zeven dagen per week van 10.00 tot 22.00 uur geopend is – van groot belang. Bovendien waren we bekend met de wens van Hans van Velzen om een grote, eigentijdse bibliotheek te bouwen. Bouwfonds MAB is vervolgens binnen het Amsterdamse op campagne geweest om de bibliotheek naar het Oosterdokseiland te halen. En met succes. ’De gemeente Amsterdam stemde in met een verhuizing van de Prinsengracht naar het Oosterdokseiland.
Heldere discussie
De regie bij de ontwikkeling en realisatie van de bibliotheek was in handen van Bouwfonds MAB Ontwikkeling.
Hoftijzer: ‘Bouwfonds MAB ver vulde in het proces de rol van plaatsvervangend opdrachtgever. Een voor ons ongebruikelijke rol omdat we over een aantal belangrijke zaken uiteindelijk niet zelf de beslissing konden nemen. We hadden dus meerdere petten op. Het was niet altijd even makkelijk, maar dit had wel tot gevolg dat de discussie tussen de betrokken partijen heel helder gevoerd kon worden.
Hans van Velzen vertegenwoordigde immers de belangen van de bibliotheek, de gemeente was financieel verantwoordelijk en Bouwfonds MAB stuurde de planontwikkeling en realisatie aan en was verantwoordelijk voor de planning en de voortgang van het project.
Daarnaast ontwikkelde Bouwfonds MAB op de kavel waar de bibliotheek is gerealiseerd ook nog een kantoor, een restaurant en een deel van de parkeergarage. Terugkijkend denk ik dat we het goed gedaan hebben. De bibliotheek is binnen de gestelde tijd en het beschikbare budget opgeleverd. Dat zegt al genoeg.’
Een vruchtbare samenwerking, beaamt ook Van Velzen: ‘Natuurlijk was het niet altijd feest en is er zo nu en dan strijd geweest. Voor ons staat het belang van de bibliotheek voorop, maar Bouwfonds MAB en de gemeente hebben ook hun eigen doelstellingen. Het is niet meer dan normaal dat je dan af en toe met elkaar in botsing komt. Dat houdt ook iedereen bij de les.’
‘De bibliotheek is binnen de gestelde tijd en het beschikbare budget opgeleverd’
Belevenisbibliotheek
Het resultaat mag er zijn. De nieuwe bibliotheek is wat betreft oppervlakte meer dan verdubbeld, van 12.000 naar 28.000 m2. Van Velzen: ‘Het vervullen van je informatieve, educatieve en culturele taak vergt ruimte. Maar dat is niet alles, want de bibliotheek op het Oosterdokseiland is meer dan een ‘uitleenbibliotheek’.
Aan de Prinsengracht kwamen mensen alleen om boeken te halen en waren daarna weer weg. Op het Oosterdokseiland proberen we mensen langer binnen te houden. De nieuwe bibliotheek herbergt onder andere horecavoorzieningen, een theater, vergaderzalen, expositieruimten en een museum. Je zou kunnen zeggen dat de bibliotheek hiermee een cultureel centrum is geworden.’
Kruisbestuiving
Verontrust is Van Velzen nooit geweest over de aanloop op het Oosterdokseiland. ‘Vanaf het begin heb ik vertrouwen gehad in deze plek. Toen het Muziekgebouw aan ’t IJ twee jaar geleden geopend werd, wist ik het zeker.
Natuurlijk zijn er ook mensen die heimwee hebben naar de Prinsengracht, maar op het Oosterdokseiland staat een bibliotheek van deze tijd.’ Naar verwachting heeft de opening van de bibliotheek positieve gevolgen voor de verdere ontwikkeling van het Oosterdokseiland.
‘Wanneer de loop er eenmaal in zit, valt te verwachten dat bewoners en bedrijven langzaam zullen volgen. Een bibliotheek brengt levendigheid met zich mee die aanstekelijk kan werken’, verwacht Van Velzen. ‘Tijdens de ontwikkeling van het Masterplan heeft Bouwfonds MAB dergelijke spin offeffecten heel bewust ingecalculeerd.
Net als de bibliotheek – bij uitstek een instelling die van de binnenstad ‘houdt’ – zullen bepaalde bedrijven en bewoners bewust kiezen voor deze plek. Er zal kruisbestuiving ontstaan tussen de verschillende functies op het Oosterdokseiland’, beaamt ook Hoftijzer. TomTom is de eerstvolgende partij die zich gaat vestigen op het Oosterdokseiland. Zij huren het eerste kantoorgebouw dat per 1 september is opgeleverd.
Thema: Programma, Ontwerp, Binnenstedelijke functieverandering
Uit NAW #26 - Najaar 2007 - pagina 4-7
Auteur Kim van Eerde
Beeld Maarten van de Velde