Nu al zijn er in Nederland gebieden met een krimpende bevolking. In de krimpende gebieden staan huizen leeg, worden scholen gesloopt en voorzieningen uitgekleed. Is de leegloop van de krimpers te stoppen? En zo ja, hoe?

(Perkpolder in Hulst)

Krimp aan de randen van Nederland

Op dit moment wordt er in Nederland veel geïnvesteerd in de versterking van de metropolitane gebieden: de regio's, waar grote economische activiteit is en waar dus veel mensen willen wonen. De A2 is de belangrijkste backbone van deze zone; die wordt wel aangeduid met de kennis-as, vanwege het type bedrijvigheid dat zich rond dit gebied heeft genesteld. Bij de krimpgebieden gaat het om de drie Noordelijke provincies, het grootste deel van Overijssel en een deel van Gelderland (onder meer Achterhoek), dan Limburg met Noordoostelijk Brabant en tenslotte Zeeland, de Zuid-Hollandse eilanden en de Drechtsteden. In deze gebieden is de economische groei veel minder of negatief, jonge mensen met een goede opleiding trekken weg en er worden minder kinderen geboren. Natuurlijk gelden hier ook uitzonderingen als je preciezer en op een lager schaalniveau gaat kijken. De zone van Groningen-Assen springt er in het Noorden positief uit: groei van economie, bevolking en relatief hogere prijzen.

De kaart laat aan de hand van een vergelijking van woningprijzen (2de kwartaal 2008) de economische krachtige groeiregio's zien (donker gekleurd). De gele gebieden is vaak sprake van krimp. (Bron: Elsevier).

Rollatoreconomie

Is de trend niet om te buigen, bijvoorbeeld door meer huizen voor gezinnen te bouwen en de infrastructuur van krimpgebieden naar stedelijk gebied te verbeteren? Per slot zullen toch veel mensen de drukte van de Randstad achter zich willen laten. Maar dat is een illusie die we moeten laten varen, volgens Friso de Zeeuw, directeur Nieuwe Markten bij Bouwfonds Ontwikkeling en hoogleraar integrale gebiedsontwikkeling aan de TU Delft: “De ervaring met nieuwe woningbouwprojecten in dit soort regio’s heeft geleerd dat het niet zo werkt. Mensen blijven ervoor kiezen om vlak bij hun werk te wonen. Ook verbetering van de infrastructuur lost dat niet op. “We moeten erkennen dat we in een gewennings- en rouwproces zitten,” zegt De Zeeuw. “Die krimp is er nu eenmaal en dat is voor ons, gewend als we zijn aan groei, wel even slikken. Maar er willen gewoon minder mensen in die gebieden wonen. Ook in de komende decennia zal het verschil tussen stedelijke regio’s en krimpgebieden groter worden. Men moet zich instellen op lagere bevolkingsaantallen, sluiting, concentratie van voorzieningen en lastige herstructureringsopgaven. Regio’s in de krimpgebieden moeten zoeken naar een eigen economisch profiel; recreatie en toerisme spelen daarin een belangrijke rol. Volgens de Zeeuw overschat men vaak de potentie van de rollatoreconomie. Die steunt op de veronderstelling dat senioren permanent de Randstad verlaten om zich in een fraai gelegen, rustige woonstede te laten verwennen met aangepaste sport-, dienstverlenings- en wellness-voorzieningen. ”

Weg met de concurrentie

Samenwerking tussen gemeenten is cruciaal: "Ga weg uit de lokale concurrentieslag," adviseert De Zeeuw. "Probeer elkaar niet onderling vliegen af te vangen, maar werk samen, met andere gemeenten, maar ook met woningcorporaties en marktpartijen. Alleen dan kun je een regio versterken."

Willen die marktpartijen nog wel een rol spelen in de krimpregio's?

"Natuurlijk kun je ook in die gebieden wel blijven ontwikkelen, en wij als gebiedsontwikkelaar kiezen er ook zeker niet voor om ons daaruit terug te trekken. Maar het is dan wel zaak om heel scherp naar de markt te kijken: op welke plekken kunnen je nog wel ontwikkelen en wat is nog rendabel? Je zult er rekening mee moetenhouden dat het om heel kleine hoeveelheden woningen gaat. En dat je sterk moet concurreren met de bestaande voorraad. In een aantal gevallen kun je in zo'n gebied iets nieuws toevoegen, zoals wij bijvoorbeeld doen in het Zeeuws-Vlaamse Perkpolder, op het voormalige veerhaventerrein. We werken nu samen met een aantal overheden en marktpartijen aan de herinrichting van dit gebied met het doel dit gedeelte van Oost-Zeeuws Vlaanderen een nieuwe impuls te geven door het ontwikkelen van woningen, recreatie en natuur. Ook dan moet je natuurlijk goed naar de markt kijken."

Geïnteresseerd?

In het programma Buitenhof gaven Marc Calon, gedeputeerde van Groningen, Jack Gorgels, directeur bij woningcorporatie Weller en Friso de Zeeuw, directeur Nieuwe Markten bij Bouwfonds Ontwikkeling een analyse over bovengenoemde problematiek. Klik hier om de uitzending te zien.