De wittebroodsweken zijn voorbij. Het kabinet Balkenende IV heeft z’n 100 dagen erop zitten. Ruim drie maanden zijn de pas benoemde bewindslieden door het land getrokken om zich te oriënteren op de samenleving. Zo ook de twee nieuwe roergangsters van het ministerie van VROM: Jacqueline Cramer en Ella Vogelaar. Nu is de tijd aangebroken om, gebruikmakend van de vergaarde kennis, inhoud te geven aan beleidvoornemens. Dat is ook de dringende oproep van Co Verdaas, gedeputeerde van de provincie Gelderland, Henk Jagersma, directeur van woningcorporatie Staedion en Friso de Zeeuw, directeur Nieuwe Markten van Bouwfonds MAB Ontwikkeling. Vanuit hun uiteenlopende prioriteiten zijn zij het over één ding opmerkelijk eens: ‘Durf als Rijksoverheid een visie te hebben en koppel daar dan ook een uitvoeringsstrategie aan. Wees niet bang om maatregelen te nemen!’
.jpg)
Jacqueline Cramer houdt vast aan het motto uit de Nota Ruimte: ‘Decentraal wat kan, centraal wat moet.’ Als het aan de minister ligt, wordt de ruimtelijke inrichting in belang rijke mate lokaal bepaald. Het Rijk stelt structuur visies op voor ruimtelijke ordenings vraagstukken en projecten die het lokale of regionale niveau over stijgen.
Ruimtelijke projecten zoals de ontwikkeling van de Nationale Landschappen, de mainport Schiphol, de noord- en zuidvleugel en de verdere ontwikkeling van Almere, Zuidoost- Brabant en Noord-Limburg worden in samen hang bezien met infrastruc tuur en openbaar vervoer. In plaats van het MIT komt er een Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport (MIRT).
Mooi Nederland
De minister is daarnaast van plan om samen met haar collega’s van LNV, EZ, OCW en V&W een aantal accenten te zetten onder de noemer van het programma ‘Mooi Nederland’, dat zij beschouwt als de ruimtelijke uitwerking van de pijler duurzame leefomgeving uit het coalitieakkoord.
...woningbouw én landschappelijke kwaliteit... |
Minister Cramer wil de verrommeling tegengaan door spelregels op te stellen voor de ontwikkeling van bedrijventerreinen, glastuinbouwcomplexen en woningbouw.
Andere prioriteiten zijn: het vergroten van de kwaliteit van het landschap, het formuleren van maatregelen voor de aanpassing van Nederland aan de gevolgen van klimaats verandering, het bevorderen van kwaliteit en duurzaamheid van de woningbouw en de verhoging van de woningbouwproductie en ten slotte het slimmer en zuiniger omgaan met de ruimte. Zo wil de minister - naast een aantal gebiedsgerichte projecten - met een visie op het slimmer en zuiniger omgaan met de ruimte bijdragen aan het urgentieprogramma Randstad.
De coördinatie van het urgentieprogramma laat zij daarbij over aan de minister van Verkeer en Waterstaat. Hiermee lijkt de nieuwe regering bereikbaarheid als het grootste knelpunt voor de Randstad te identificeren. Ten slotte onderkent Jacqueline Cramer, evenals haar voorgangster Sybilla Dekker, het belang van vereenvoudiging en vermindering van regels en procedures. Hiervoor wordt het programma ‘Slimmere regels, minder lasten en betere uitvoering’ opgezet.
Prachtwijken
Ella Vogelaar bekleedt als minister van Wonen, Wijken en Integratie een nieuwe ministerspost op het ministerie van VROM. Zij deed al meteen van zich spreken door veertig probleemwijken aan te wijzen die in acht tot tien jaar tijd tot prachtwijken moeten worden ongevormd.
Eén dezer dagen presenteert zij haar actieplan om van de probleemwijken weer vitale woon-, werken leefomgevingen te maken, waar mensen prettig wonen, werken en leren. Het aanwijzen van prioriteitswijken is overigens op zich niet nieuw; na Johan Remkes, die als staatsecretaris van VROM 53 aandachtswijken aanwees, had eigenlijk iedere staatssecretaris of minister zijn of haar prioriteitenlijstje.
Wel nieuw is de gecombineerde aanpak, in samenwerking met de ministeries van OCW, SZW,VWS, EZ, Justitie en BZK en het feit dat er voor het eerst een rechtstreeks budget van vierhonderd miljoen euro aan de wijken wordt gekoppeld.
‘Decentraal wat kan, centraal wat moet.’
Corporaties
|
|
Minster Vogelaar verwacht een substantiële bijdrage van de woning corporaties. Zo wil zij afspraken maken over de betaal baar heid van huurwoningen en over investerin gen in het energiezuinig maken van bestaande woningen en de aanpak van de meest kwets bare probleem - wijken. Die afspraken zullen trouwens volgens de minister niet vrijblijvend zijn en dat geldt ook voor afspraken op lokaal niveau tussen gemeenten en woningcorporaties.
Wat betreft het nieuwbouwprogramma wil de minister de woning productie verhogen naar een niveau dat ligt tussen de 80.000 en 100.000 woningen per jaar. Ook hier ziet zij een belangrijke rol voor de corporaties en wil zij harde afspraken maken. Daar staat tegenover dat het voorstel voor huurliberalisatie wordt ingetrokken en dat de stijging van de huren, evenals voorgaande jaren, wordt gekoppeld aan de inflatie. De hypotheekrenteaftrek blijft deze kabinetsperiode ongemoeid. Er zullen zelfs geen wijzigingen worden onderzocht of voorbereid voor de periode daarna.
Verder is Vogelaar van plan om een deel van het budget voor stedelijke vernieuwing in te zetten voor buurt- en wijkbudgetten om eigen initiatieven van bewoners te ondersteunen. Ten slotte wil de bewindsvrouwe tegemoet komen aan de wens van veel ouderen om zo lang mogelijk in de eigen woning te blijven wonen.Dit wil zij doen door wijken zogenoemd generatie bestendig te maken en op wijkniveau service punten voor welzijn en zorg te realiseren.
Provincie
‘Ruimtelijke ordening is vergeten’
‘Ruimtelijke ordening is helaas een vergeten beleidsterrein. Het denken erover is gedigitaliseerd en het beleid is verworden tot het oplossen van knelpunten’, vindt Co Verdaas.
De kersverse gedeputeerde van de provincie Gelderland doet een moreel appèl op het organiseren van kwali teit. ‘Durf voorbij te kijken aan knelpunten en de werkelijke opgaven te onderkennen. De minister van VROM moet zich mede verantwoordelijk voelen voor een ‘Mooi Nederland’.’
Co Verdaas, gedeputeerde provincie Gelderland |
‘Het denken over ruimtelijke ordening is gedigitaliseerd. Het motto van de Nota Ruimte: ‘Decentraal wat kan, centraal wat moet’ is niet meer dan een loze kreet omdat een toekomstgerichte visie ontbreekt.’
Het onderwerp gaat Co Verdaas duidelijk aan het hart. Niet zo verwonderlijk, want voor zijn aantreden, dit voorjaar, als gedeputeerde van de provincie Gelderland, was de PvdA-er lid van de vaste Kamercommissie voor Ruimtelijke Ordening.‘Opgaven met een regio-overschrijdend karak ter kun je niet aan de regio overlaten. De bereikbaarheid van de Randstad bijvoor beeld is een probleem dat je niet decentraal kunt oplossen.
Er zijn teveel spelers en belanghebbenden. Uiteindelijk voelt niemand zich verantwoordelijk omdat de opgave niet wordt herkend. Zo las ik onlangs in de krant dat Camiel Eurlings heeft geroepen dat een deel van het vliegverkeer van Schiphol binnen een paar jaar moet uitwijken naar Vliegveld Lelystad.
Het beleid komt niet verder dan het oplossen van knelpunten. Als je daarentegen Flevoland erkent als integraal onderdeel van de Randstad anticipeer je op de dynamiek.’
Het Groene Hart
‘Een ander voorbeeld is het Groene Hart. Centrale vraag is: Hoe versterk je de kwaliteit van het gebied? De discussie beperkt zich nu tot woningaantallen. Ik heb wel eens gezegd dat de beste oplossing is om midden in het Groene Hart een paar hele dure woningen te bouwen. Dan komt er vanzelf aandacht voor de kwaliteit van het landschap. De Neprom erkent dat een mooi cultuurlandschap ook econo mische meerwaarde heeft. Hun voorstel over de ontwikkeling van het Groene Hart vind ik een prachtig initiatief omdat er tenminste een coherente gedachte achter zit.’
‘Met hier en daar een gebiedje beschermen los je niets op’
Ook de discussie over het tegengaan van de verrommeling is verengd, vindt Verdaas. ‘Met hier en daar een gebiedje beschermen los je niets op. Dat is een negatieve benadering. Je moet voorbij durven kijken aan de knel punten en de echte opgave onderkennen.
|
|
Ik doe een moreel appèl op het organiseren van kwaliteit. De minister moet zich verantwoor delijk voelen voor ‘Mooi Nederland’.’
Verdaas doet ook een dringend beroep op de politiek om vooruit te kijken als het gaat om de nieuwbouwopgave. ‘Er is enerzijds een groot tekort aan woningen, terwijl anderzijds de discussie over krimp zich al aandient. In sommige regio’s zie je al een begin van leegloop en in andere regio’s zet de groei verder door. Als ik naar mijn eigen provincie kijk: in de Achterhoek is krimp al een reëel scenario, terwijl in het Knooppunt Arnhem- Nijmegen de vraag nog steeds toeneemt.
De vraag is: gaan die processen zich versterken of is het mogelijk om de vraag af te leiden naar de krimpgebieden. Dat zijn problemen die je zowel regionaal als landelijk te lijf moet gaan.’
‘Het is de vraag of zwakkere belangen wel gediend zijn met de huidige wet- en regelgeving’
Complexiteit wet- en regelgeving
Naast het ‘knelpuntenbeleid’ is ook de complexiteit van de wet- en regelgeving een doorn in het oog van de gedeputeerde.
‘Er heerst een soort taboe op de discussie, alsof je af wilt van het beschermen van de belangen van zwakkeren. De vraag is of die belangen wel gediend zijn met de huidige situatie. Daar zijn heel frappante voorbeelden van. Zoals het ziekenhuis dat niet in het centrum van de stad gebouwd mocht worden vanwege de luchtkwaliteit. Dus kwam het aan de rand van de stad; een stuk slechter bereikbaar, met als gevolg meer verkeer, wat de lucht kwaliteit niet echt ten goede komt.’
‘Of ’, vervolgt Verdaas, ‘die project ontwikkelaar, die een paar jaar lang een soort wals
...woningbouw én landschappelijke kwaliteit... |
over braakliggende bouwgrond heen en weer liet rijden, om maar niet het risico te lopen dat er een beschermde vogelsoort ging broeden. Laat die vogels daar een paar jaar broeden en investeer dat geld in een aanpalend natuurgebied, zodat ze daar straks hun nest kunnen bouwen.’
‘Het wordt hoog tijd om op een andere manier te gaan denken’, vindt Verdaas. ‘Natuurlijk kun je niet zonder wet- en regelgeving, maar het bestuur zou meer speelruimte moeten krijgen. Maak bijvoorbeeld een onderscheid tussen basisnormen, waar iedereen aan moet voldoen, en streefnormen. Ik denk ook aan een soort juridisch keurmerk.
Geef alle belang hebbenden aan het begin van het proces een malig de gelegenheid om hun stem in te brengen. Nu wacht men vaak bewust met bezwaar maken tot een latere fase om het proces beter te kunnen traineren. Zo dwing je alle betrokkenen om meteen hun verantwoordelijkheid te nemen. Als je dat van de politiek mag eisen, dan ook van de burger.’
Corporatie
‘Niet sterk als het gaat om woningbouw en wijken’
Henk Jagersma, directeur woningcorporatie staedion |
Het kabinet Balkenende IV verwacht een grote inspanning van woningcorporaties als het gaat om de betaalbaarheid van huurwoningen, energiezuinig wonen, het realiseren van de nieuwbouwopgave en de aanpak van probleemwijken. Allemaal zaken, volgens Henk Jagersma, directeur van woningcorporatie Staedion in Den Haag, waar de branche een substantiële bijdrage aan moet en ook wil leveren.
‘Maar dan moet het Rijk de ontwikkelingen wel faciliteren met concrete maatregelen. Het huidige beleid is in veel opzichten contraproductief en in het regeerakkoord zie ik nog geen begin van een antwoord.’
Henk Jagersma is bestuurslid van De Vernieuwde Stad, een platform van 21 groot stedelijke woningcorporaties. ‘De Vernieuwde Stad’, zo trapt hij af, ‘deelt de opvatting van minister Ella Vogelaar dat het oplossen van de complexe en omvangrijke problematiek in de wijken vraagt om een verhoogde inspanning van alle partijen. Ook nadrukkelijk van corporaties. Overigens vinden wij het nogal beladen om te praten over probleemwijken die prachtwijken moeten worden. Daarmee leg je enerzijds de lat wel heel hoog, terwijl je ander zijds potentiële kopers afschrikt met het stigma probleemwijk.
De corporaties die samen werken in De Vernieuwde Stad willen kwetsbare wijken weer weerbaar maken. Daarom is het nodig om te investeren in wonen, leren, werken, zorg en openbare ruimte.’ Maar met alleen het ter beschikking stellen van een budget, ben je er volgens Jagersma nog niet.
‘De overheid moet als het nodig is ook durven ingrijpen in bestaande regelgeving. Om een voorbeeld te noemen: juist in sociaal zwakkere wijken is goed onderwijs van het grootste belang, daar zal ieder weldenkend mens het over eens zijn. Maar in Den Haag Zuidwest kampen we nu met het probleem dat scholen wegtrekken naar ‘wittere’ wijken omdat zij meer subsidie krijgen naarmate leerlingen beter presteren. Dat is een direct gevolg van het Rijksbeleid dat in dit geval dus contraproductief werkt.’
‘Er wordt een soort denkverbod opgelegd over de hypotheekrente-aftrek’
Afspraken
|
|
Het kabinet geeft aan concrete afspraken te willen maken met de corporaties over hun bijdrage aan de betaalbaarheid van huurwoningen en hun investeringsinspanningen. Mochten partijen onverhoopt niet tot overeenstemming kunnen komen, dan ‘zal anderszins het omvangrijke maatschappelijke vermogen van woningcorporaties actief voor dit doel worden ingezet.’
Zo staat het enigszins dreigend in het regeerakkoord geformuleerd. Henk Jagersma: ‘Het beeld bestaat dat corporaties op hun geld zitten, maar dat geld zit in stenen. Om het vrij te maken zijn er eigenlijk maar twee opties: de huren verhogen of woningen verkopen. Dat is allebei niet wenselijk omdat je daarmee de huisvesting van de doelgroep in gevaar brengt. Als je bedenkt dat er in Den Haag alleen al de komende jaren 6.000 woningen op de nominatie staan om te worden gesloopt en dat we daarnaast fors moeten inzetten op onderhoud van de bestaan de voorraad, krijg je een beeld van de investeringsopgave waar we voor staan.’
Ambities
Desondanks zijn volgens de corporatiedirecteur de ambities hoog. ‘Staedion wil vanaf 2008 jaarlijks 1.000 nieuwbouwwoningen opleveren, terwijl dit aantal in de periode 2000-2005 op 150 woningen per jaar lag. Wat betreft de gevraagde energiebesparing willen we in tien jaar tijd tot 20 procent reductie komen. Dat willen we realiseren door meer energiezuinige woningen te bouwen en door aanpassingen in de bestaande voorraad.
Alleen zouden we die investeringen dan wel graag willen doorberekenen in de huren.Die hogere huur betaalt zich immers terug in een lagere energierekening. Ook zouden we de ‘70 procenteis’ graag willen afschaffen. Die bepaalt immers dat 70 procent van de huurders in een complex het eens moet zijn met de energiebesparende aanpassingen. In het regeerakkoord ontbreken nog voorstellen om energiebesparende maatregelen van corporaties te stimuleren.’
‘Als het Rijk lang genoeg blijft stilzitten, komen corporaties, gemeentes en marktpartijen er samen wel uit’
Woningbouw productie
‘Het nieuwe kabinet voert ook een contraproductief beleid als het gaat om de nieuwbouw productie’, vindt Henk Jagersma. ‘De minister wil het aantal nieuwbouw wonin gen opschroeven naar 80.000 tot 100.000 woningen per jaar. Een groot deel daarvan moet door de corporaties worden gerealiseerd. Maar aan de andere kant neemt het kabinet de ene na de andere maatregel die alleen maar leidt tot een daling van de productie.
...mainport Lelystad? |
Zo is de voorgenomen liberalisering van de huren van de baan. Ook de hypotheekrenteaftrek wordt ongemoeid gelaten. Sterker nog: er wordt zelfs een soort denkverbod opgelegd voor deze kabinetsperiode. Dat is ongekend in Nederland.’ Daarbij werkt in zijn visie de dreigende heffing van het Rijk als een vertragende factor omdat corporaties minder snel geneigd zijn om te investeren.
‘Bedenk voorts dat er vrijwel geen geld beschikbaar wordt gesteld voor complexe binnenstedelijke projecten en infrastructuur en dat de vereenvoudiging van de regelgeving ook nog niet echt van de grond komt, terwijl de bouwkosten alleen maar stijgen en je begrijpt dat het allemaal niet opschiet.’
Toekomst
Ten slotte verwijt de directeur van Staedion het kabinet een gebrek aan visie op de toekomst van de woningbouw in Nederland. ‘De Vinex-locaties zijn binnen een paar jaar volgebouwd. Waar komt de volgende generatie woningen?
Kijk ook naar de regio; in Limburg bijvoor beeld neemt de vergrijzing in rap tempo toe en er dreigt zelfs leegstand. Ik vind nog geen begin van een antwoord op deze en andere vraagstukken. Kortom: er is gebrek aan geld, locaties en aan eenvoudige procedures. Als er niet snel een oplossing komt, zit er niets anders op dan een daling te accepteren.’
Samenvattend noemt Henk Jagersma het kabinetsbeleid ‘niet sterk als het gaat om woningbouw en wijken.’ Maar er is één troost: ‘Als het Rijk lang genoeg blijft stilzitten, komen corporaties, gemeentes en marktpartijen er samen wel uit.’
Marktpartij
‘Te weinig marktgericht’
‘Marktpartijen komen niet voor in het regeer akkoord’, stelt Friso de Zeeuw, directeur Nieuwe Markten van Bouwfonds MAB Ontwikkeling vast. ‘Er worden teveel kaarten op de woningcorporaties gezet, die hun handen vol hebben aan langdurige binnen stedelijke herstructurerings projecten. Voor complexe opgaven die helpen bij het realiseren van de woning bouw aantallen, het tegengaan van verrom meling, de aanpak van probleem wijken zou de politiek de capacitei ten van grote projectontwikkelaars aan zich kunnen binden.’
|
|
De Zeeuw is blij dat de decentrale aanpak uit de Nota Ruimte gehandhaafd blijft, ondanks de politieke en maatschappelijke druk om weer veel rijksbeleid te maken. Dat wil niet zeggen dat het Rijk niet af en toe stevig zou moeten ingrijpen. Bijvoorbeeld bij de aanpak van verrom meling van bedrijventerreinen. ‘Het Rijk moet de provincies erop aanspreken om bestaande terreinen te vernieuwen.
De structuur visies die het Rijk wil opstellen voor ruimtelijke ordenings vraagstukken en projecten die het lokale of regionale niveau overstijgen, zouden hiervoor een middel kunnen zijn. Aan zo’n structuurvisie moet je dan wel een uitvoeringsstrategie en een investerings budget koppelen. Anders is het niet meer dan loze praat.’
Ook het Groene Hart vergt een actieve inzet op het gebied van ruimtelijke investeringen, aldus Friso de Zeeuw. ‘Dat kun je niet overlaten aan de zestig gemeentes in dat gebied, zoals ze zelf overigens ook toegeven. Die moet je op sommige punten overrulen.
In dat kader hebben we in Nepromverband, samen met natuur- en landschapsorganisaties en andere partijen, een voorstel gepresenteerd waarin natuur en landschap met ‘rode’ investeringen worden betaald. De politiek schrikt toch nog van zo’n voorstel, terwijl minister Gerda Verburg heftig zoekt naar extra geld voor landschaps verbetering.’
‘Als we niet uitkijken, zakt de woningbouwproductie over enkele jaren in elkaar’
Nieuwbouw
|
|
‘Het kabinet heeft een onhaalbare doelstelling geformuleerd voor de nieuwbouwproductie: 80.000 à 100.000 per jaar’, vindt Friso de Zeeuw. ‘Op basis van de ervaring in het verleden en onze expertise, denken wij dat een niveau van 70.000 à 75.000 woningen per jaar haalbaar is. Maar er zijn bedreigingen. Rond de grote steden dreigt een tekort aan bouwrijpe locaties. Utrecht wil nog niet beginnen aan de locatie Rijnenburg en ze kunnen nog geen locatie vinden voor 10.000 woningen. Amsterdam doet het op zich heel aardig, maar heeft de produc tie van onder meer Almere hard nodig.
Daar stort de productie in, omdat men zich wil uitleven in particulier opdracht geverschap. Rotterdam trekt zich grotendeels terug uit de Zuidplaspolder en zet alle kaarten op binnenstedelijk bouwen.Ook de publieke investerin gen in infrastructuur blijven achter. Dus als we niet uitkijken, zakt de woningbouw productie over enkele jaren in elkaar.’
Stedelijke vernieuwing
Marktpartijen zouden ook een bijdrage kunnen leveren aan stedelijke vernieuwing en de aanpak van probleemwijken, in de visie van Friso de Zeeuw. ‘Het regeerakkoord gaat totaal voor bij aan de rol die marktpartijen hierbij zouden kunnen spelen en zet alle kaarten op de corp o raties. Maar het Ministerie van VROM benadert ons inmiddels wel, omdat zij voordelen zien als wij meedoen. We zijn in discussie onder welke voorwaarden een omvangrijke inzet van onze kant succesvol en commercieel aantrekke lijk zou kunnen zijn.
Minister Vogelaar zou een daad krachtige organisatie kunnen eisen en dan zijn ontwikke laars de aangewe zen partij, want markt gericht en efficiënt werken is ons handelsmerk. In samenwerking met corporaties levert
...van probleemwijk tot prachtwijk? |
dat extra rendement op door de koppeling van marktkennis en lokale knowhow.’
De Zeeuw ziet wel potentie in de integrale wijkenaanpak van minister Ella Vogelaar. ‘Alleen moet men ervoor waken om niet te ver door te slaan naar de softe kant en te gaan pamperen’, waarschuwt hij.
‘Ook de fysieke kant blijft aandacht vragen en daar bij moeten radicale ingrepen soms niet worden geschuwd. Naast beheer en renovatie blijven sloop en nieuwbouw keihard nodig. Er moeten meer grondgebonden woningen en laagbouw komen om middengroepen – en zeker ook allochtone middengroepen - aan de wijken te binden. Meestal kun je alleen met een radicaal programma het imago van de wijk verbeteren.’
‘Samenwerking met corporaties levert rende ment op door koppeling van marktkennis en lokale knowhow.’
Duurzaamheid en water
Naast bedreigingen ziet De Zeeuw kansen voor gebiedsontwikkeling en markt investeringen, mits op een goede manier invulling wordt ge geven aan de beleidsvoornemens. ‘De koppe ling tussen rijksinvesteringen voor infrastruc tuur en ruimtelijke projecten in het MIRT bijvoorbeeld is een duidelijk signaal voor een meer geïntegreerde aanpak. Ik ben wel benieuwd hoe het in de praktijk gaat werken. Het is wel teleurstellend dat het kabinet niet meer geld heeft gereserveerd voor ruimtelijke investe ring en. Dat heeft dus kennelijk geen politieke prioriteit.’
...verrommeling integraal aanpakken... |
Naast de wijkaanpak zijn duurzaam heid en water twee belangrijke thema’s voor het nieuwe kabinet. ‘En terecht’, vindt De Zeeuw,‘maar we moeten niet van de wal in de sloot belanden door een politieke reflex van een overmaat aan techno cratische milieuvoor schriften en bouw verboden. Als je daarentegen die thema’s op een goede manier invult, liggen hier absoluut nieuwe kansen voor gebieds ontwikkeling en combinatiemogelijk heden. Om de beleids makers daarvan te overtuigen, zullen we de komende tijd zelf met nieuwe initiatieven moeten komen.’
Thema: Beleid
Uit NAW #25 - Zomer 2007 - pagina 64
Auteur Hanneke Luitwieler
Beeld Ineke Oostveen en Maarten van de Velde
...woningbouw én landschappelijke kwaliteit....jpg)
Co Verdaas, gedeputeerde provincie Gelderland.jpg)
...woningbouw én landschappelijke kwaliteit...
Henk Jagersma, directeur woningcorporatie staedion.jpg)
...mainport Lelystad?.jpg)

...van probleemwijk tot prachtwijk?
...verrommeling integraal aanpakken...