print artikelDe kaarten lijken geschud. Volgens de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer/ Bollenstreek is er in de regio tot 2030 ruimte voor 12.900 nieuwe woningen in het buitengebied en nog eens 11.700 woningen binnenstedelijk. De provincies Noorden Zuid-Holland, maar ook de gemeenten, marktpartijen en maatschappelijke organisaties, hebben zich over de gebiedsuitwerking gebogen. Het woord is nu aan minister Dekker en de Tweede Kamer, maar zoals de Noord-Hollandse gedeputeerde Hooijmaijers zegt: ‘Deze uitwerking is voor dit moment het hoogst haalbare.’
In de Nota Ruimte gaat bijzondere aandacht uit naar Schiphol en omgeving. Waar veelal het ruimtelijkeordeningsbeleid flink is gedereguleerd, heeft het rijk bij dit gebied nog een sterke bemoeienis. Ruimte vinden voor wonen en werken, maar ook voor natuur, water en recreatie en infrastructuur in deze toch al zo dichtbevolkte regio, is een ware puzzel.
Om een indruk te geven van de woningbouwopgave: in de noordvleugel van de Randstad moeten de komende decennia 150.000 nieuwe woningen worden gebouwd. Haarlemmermeer is op korte termijn dé aangewezen regio om aan een gedeelte van dit immense aantal woningen plaats te bieden. Ton Hooijmaijers is gedeputeerde.
‘De economische positie van de regio Schiphol wordt alsmaar versterkt’
Ruimtelijke Ordening van de provincie Noord-Holland en kent deze aantallen: ‘In de omgeving van Schiphol zijn de meeste arbeidsplaatsen te vinden. De economische positie van die regio wordt almaar versterkt én dus is er een grote vraag naar woningen. Terwijl de ruimtelijke beperkingen juist hier, in verband met de aanwezigheid van de luchthaven, groot zijn.’
Terug naar realiteit
Het manifeste rijksbeleid komt met name tot uitdrukking in de visie op de toekomst van Schiphol. Het rijk heeft de mogelijke groei van de luchthaven hoog op de agenda staan. Om het aantal inwoners dat last heeft van het vliegverkeer te beperken, is afgesproken dat binnen zogenoemde 20 Ke-geluidscontouren (grens ten aanzien van geluidsoverlast van vliegverkeer) woningbouw geen optie is.
Daarbovenop is in de Nota Ruimte een drietal gebieden aangewezen waar een bouwrestrictie geldt. Hoofddorp-West was een van deze ‘cirkels’ op de kaart. Het vinden van een plek voor tien- tot twintigduizend woningen in de Haarlemmermeer/Bollenstreek 
was ‘onbegonnen werk zolang deze restrictie nog zou gelden’, aldus Friso de Zeeuw, directeur nieuwe markten van Bouwfonds MAB Ontwikkeling. ‘Het is dan ook een terugkeer naar de realiteit, dat de cirkel nu van de kaart is waardoor woningbouw in Hoofddorp-West mogelijk is.’ Hooijmaijer sluit zich aan bij De Zeeuw en benadrukt dat ‘het aantal van 150.000 woningen bij lange na niet wordt gehaald als de minister niet ook de bouwrestricties bij de Amstelveense Legmeerpolder en Noordwijkerhout laat vallen.’
Meer dan wonen alleen
De opdracht van minister Dekker voor het opstellen van de gebiedsuitwerking heeft gedeputeerde Hooijmaijers met open armen aanvaard. ‘Al is het maar omdat het niet goed zou zijn als er over de toekomst van ons gebied wordt beslist zónder ons. Mijn collegagedeputeerde Asje van Dijk heeft het in Zuid-Holland wat moeilijker gehad om het college van het nut te overtuigen, maar uiteindelijk hebben zij de opdracht ook aangenomen. Wij waren er beiden voorstander van om gezamenlijk alle mogelijkheden in kaart te brengen. En als buren hebben wij natuurlijk ook veel met elkaar te maken. Zo heeft de Haarlemmermeer bijvoorbeeld veel overloop van woningzoekenden uit de Bollenstreek.’
‘De Bollen-streek zet het behouden van de ruimte voor bollen centraal’
De gebiedsuitwerking ging overigens verder dan alleen het in kaart brengen van ruimte voor wonen. Ook het versterken van de ruimtelijke kwaliteit van het landschap, het zeker stellen van de benodigde ruimte voor waterberging, het behoud van het bollencomplex maar ook het vergroten van mogelijkheden voor recreatie maakten onderdeel uit van het totaal.
Uitgangspunt was dat de uitkomsten van de gebiedsuitwerking moeten passen binnen het huidige beleid voor Schiphol, het Groene Hart, strategisch groenproject Haarlemmermeer, de richtlijnen luchtkwaliteit en het Pact van Teijlingen. Met recht een complexe opgave.
Compensatie bollengrond
De burgemeester van Katwijk, Jos Wienen, is als vertegenwoordiger vanuit de regio Holland-Rijnland bij het proces betrokken. ‘De regio Holland-Rijnland was in eerste instantie helemaal niet blij met de opdracht van de minister’, blikt Wienen terug.
‘Het behouden van de ruimte voor bollenteelt staat bij ons centraal. Wij waren verheugd toen in de Nota Ruimte de toekomst van greenport Bollenstreek veilig werd gesteld.
De verbazing was dan ook groot toen vervolgens met de gebiedsuitwerking de regio toch weer voor grootschalige verstedelijking in aanmerking leek te komen. Wij hebben dan ook een randvoorwaarde gesteld voor onze deelname: alle bollengrond waar woningbouw in de uitwerking gepland staat, moet elders in onze regio worden gecompenseerd. Omdat hierdoor het totale oppervlakte voor de bollenteelt gelijk blijft, krijgt de bollenteelt duidelijk de prioriteit boven verstedelijking. Dat dit door de andere deelnemers is geaccepteerd, maakte dat bij ons de scepsis verdween. Gezamenlijk een integrale visie op de regio ontwikkelen, biedt natuurlijk ook voor ons de nodige kansen.’
‘Gezamenlijk een integrale visie op de regio ontwikkelen, biedt natuurlijk ook voor ons de nodige kansen.’
Mogelijkheden
De uitkomst van de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer/Bollenstreek is nu een gezamenlijk advies over de mogelijke integrale ruimtelijke indeling voor het gebied. Niet alleen namen de twee provincies, de gemeenten Haarlemmermeer en Bennebroek, de regio Holland Rijnland als vertegenwoordiger van de bollengemeenten en het Hoogheemraad schap van Rijnland deel aan de gebiedsuit werking, maar hebben ook maatschappelijke organisaties en marktpartijen meegedacht. De uitkomsten zijn bekend.
Tot 2030 is er ruimte gevonden voor 12.900 woningen buitenstedelijk, waarvan het merendeel (10.000) in de westflank van de Haarlemmermeer moet komen. De overige woningen (2.900) zijn gepland in de Bollenstreek, waarbij de moduleaanpak van het offensief van Teylingen uitgangspunt is.
Binnenstedelijk is het mogelijk om 11.700 woningen te ontwikkelen; in de Haarlemmermeer 5.000 extra woningen en in de Bollenstreek 6.700, waarvan overigens 4.000 al in de huidige plannen zijn opgenomen. Op het gebied van waterberging beschrijft de gebiedsuitwerking dat een miljoen kubieke meter piekberging en twee miljoen kubieke meter seizoensberging mogelijk is in het zuidwesten van de Haarlemmermeerpolder, het laagste deel van de polder. Verder worden in de gebiedsontwikkeling voorstellen gedaan voor een landschappelijke kwaliteitsverbetering en het verbeteren van recreatiemogelijkheden.
Op slot
Zoals vaak met dit soort plannen, zijn de meningen over de uitkomst ook bij deze gebiedsuitwerking verdeeld. Vooral over de aantallen woningen bestaat verschil in visie. De Zeeuw vindt de uitkomst van 12.900 woningen ‘zeker aan de lage kant. Dit aantal impliceert dat ze er niet helemaal zijn uitgekomen en er een duidelijke spanning blijft. Zeker omdat we nu al weten dat niet alle aangewezen projecten worden uitgevoerd en er geen reserveruimte is.’
De Zeeuw twijfelt met name over het aantal van 2.900 woningen in de Bollenstreek. ‘Dit aantal is zeer krampachtig te noemen. De Bollenstreek is als het gaat om vernieuwing zeer behoudend, en de uitkomst is dan ook niet meer dan een verdienstelijke poging. Maar’, voegt De Zeeuw er in één adem aan toe, ‘er staan zeker ook wel positieve onderdelen in.
Zo zijn de ideeën om een aantal transportbedrijven in Hillegom te verplaatsen naar de A4 om ruimte te maken voor woning bouw, positief te noemen. Maar het is nog niet gelukt om echt een antwoord te vinden op de verrommeling van het landschap. Er is in de bollenstreek echt landschappelijke winst te behalen, maar dan moet de lobby vanuit de bollen minder de hoofdrol spelen. Het gebied zet zichzelf feitelijk voor een paar hyacinten op slot.’
Creatieve oplossingen
‘De hyacintenteelt is de meest rendabele van de bollenteelt,’ reageert Wienen op De Zeeuw. ‘Over de grote economische betekenis van de bollenteelt gaan we de discussie niet meer aan. Wij willen het centrum van de handel blijven en daarmee onze positie in de totale bollenteelt behouden. En bovendien is de bollenteelt in onze regio recreatief voor Nederland erg belangrijk.
De Keukenhof blijft in het voorjaar één van de grootste toeristische trekkers. Ik zeg niet dat het gemakkelijk zal zijn om daadwerkelijk ruimte te vinden voor die 2.900 woningen. Een aantal grote locaties is aangewezen (Noordwijk, Noordwijkerhout en Hillegom op langere termijn) en verder zoeken we plaatselijk naar ruimte voor kleine aantallen. In de zoektocht naar locaties stond een station in Noordwijkerhout in het programma. ‘Nee’, hebben wij gezegd, ‘dit sluit niet aan bij onze visie’. Wij willen geen ‘bollenstad’ worden! Een nieuw station zorgt voor een te grote verstedelijking. Maar dat betekent niet dat we het gebied op slot zetten voor een paar hyacinten. Wij dagen ontwikkelaars uit om met creatieve oplossingen te komen om te bouwen in en aan een uniek landschap. Het gaat om het benutten van creativiteit en op zoek te gaan naar wat wel kan binnen de gestelde uitgangspunten.’
Infrastructuur
In Noord-Holland vormden de aantallen woningen niet het hete hangijzer, maar ook Hooijmaijers heeft in de gebiedsuitwerking een onderdeel waarbij hij, zoals hij zelf zegt, zijn poot stijf zal houden. ‘Goede bereikbaarheid van de regio is essentieel voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor wonen, werken en recreëren.
‘Goede bereikbaarheid van de regio is essentieel voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat’
Alle voorgestelde ontwikkelingen zijn alleen mogelijk als het rijk financieel bijspringt om ook de infrastructuur te verbeteren. Een investering van een miljard euro is nodig om de druk op ons wegennet, die toch al groot is, te verlichten. Het hoofdwegennet moet geoptimaliseerd en beter ontsloten worden en ook moeten de provinciale wegen verbeteren. Dit is echt een harde voorwaarde: zo niet, dan niet.’
Hoe nu verder?
De kaarten liggen op tafel en de vraag of en waar woningbouw in de Haarlemmermeer/ Bollenstreek kan plaatsvinden is nu in de gebiedsuitwerking beantwoord. Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten van de provincies Noord- en Zuid-Holland hebben inmiddels met de voorstellen ingestemd. Nu is de minster aan zet.
Hooijmaijers: ‘Deze uitkomst van de gebiedsuitwerking is op dit moment het hoogst haalbare. De minister en vervolgens de Tweede Kamer moeten beseffen dat de regio een maximale inspanning heeft verricht en dat de tijd rijp is voor een volgende stap.’ Het huidige beleid moet op bepaalde punten worden aangepast. Om een indicatie te geven: zonder aanpassingen van het huidige beleid kunnen er maar 2.300 woningen bijkomen. Voor de overige 11.000 woningen in het buitengebied moeten streek- en bestemmingsplannen worden aangepast. De realisatie van de duizenden woningen is alleen mogelijk wanneer alle betrokken partijen zich hiervoor inzetten.
Op www.gebiedsuitwerking.nl leest u alles over de Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer/ Bollenstreek en de laatste stand van zaken.
De weg vrij voor ontwikkelingHoofddorp-West is een van de locaties die in de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer/Bollenstreek is aangewezen als nieuwbouwlocatie. Omdat het de Schipholregio betreft, omschrijft de Nota Ruimte een aantal beperkende maatregelen. Binnen de 20Ke-geluidscontour mag er geen grootschalige woningbouw meer plaatsvinden. Dat geldt ook voor een aantal gebieden die direct gelegen zijn aan die 20Ke-geluidscontour.Hoofddorp-West was een van deze gebieden en leek op deze manier uitgesloten als uitleggebied. Als gevolg van de evaluatie van de Schipholwet, is deze bouwbeperkende restrictie komen te vervallen. Dat deze cirkel van de kaart is, maakt de weg vrij om de locatie Hoofddorp-West de komende jaren te ontwikkelen.
Rein Willems, regiodirecteur Noord-West, is tevreden met het verdwijnen van de cirkel van de kaart bij Hoofddorp- West. ‘Niet alleen omdat wij daar nu mogelijkheden krijgen om te ontwikkelen, maar ook omdat het gewoon noodzakelijk is voor het gebied. Zonder Hoofddorp-West kan nooit tegemoet worden gekomen aan de woningbehoefte.’ Deze studie met de naam ‘Wat kan er nog in de Haarlemmermeer’ heeft een aanzet gegeven voor een discussie en was tevens aanleiding om Bouwfonds MAB uit te nodigen mee te denken bij het opstellen van de gebiedsuitwerking. Rein Willems kijkt terug op een geslaagd proces. ‘De provincie Noord- Holland heeft als trekker van het proces de rol voortvarend opgepakt. In zeer korte tijd is met een breed scala aan partijen toegewerkt naar een gedragen plan.’
Daarvoor is de locatie Hoofddorp-West essentieel. Dit is het hoogste punt in de polder en ook daarom geschikt als woongebied. Het zal niemand verbazen dat het verdwijnen van de cirkel van de kaart bij ons als goed nieuws is ontvangen.’ De plannen voor de locatie Hoofddorp-West bevinden zich nog in de eerste fase. Willems: ‘Er zijn veel grondeigenaren en met hen voeren we nu overleg. Verder speelt natuurlijk ook de gemeente Haarlemmermeer een belangrijke rol. De eerste formele gesprekken worden opgetuigd en mijn indruk is dat de gemeente de ontwikkeling van Hoofddorp-West positief tegemoet ziet. Ze hebben een open houding en lijken op zoek naar nieuwe vormen van samenwerking. Hoe het proces en bijvoorbeeld ook de grondbank worden ingericht, hangt af van de manier waarop de gemeente haar regierol wil invullen. In nauw overleg wordt ook het aantal woningen bepaald. Daarom werken we verder uit hoe het gebied er daadwerkelijk uit komt te zien.’ |
Bouwfonds MAB Ontwikkeling is samen met Bouwmaatschappij Verwelius de grootste grondeigenaar in Hoofddorp-West en daarmee trekker van de ontwikkeling.
Het opstellen van de gebiedsuitwerking was in de ogen van Willems zeker nodig: ‘De woningbehoefte in de noordvleugel van de Randstad is groot. Almere is op korte termijn nog niet klaar voor een schaalsprong. De infrastructuur is daar nog niet op orde. In en rondom de Haarlemmermeerpolder ligt die infrastructuur er wel en dit maakt dit gebied op korte termijn geschikt voor woningbouw.
Thema: Vinex, uitleglocaties, Programma, Beleid
Uit NAW #21 - zomer 2006 - pagina 34-39
Auteur Suzanne Witteman
Beeld Ineke Oostveen, Peter van Breukelen