‘Je kunt de crisis zien aankomen.’ In de regio Amsterdam zouden 150.000 woningen gebouwd moeten worden vóór 2030. Maar de planvorming stagneert. ‘We lopen een onverantwoorde achterstand op,’ waarschuwde Friso de Zeeuw tijdens een presentatie op donderdag 19 juni bij het samenwerkingsverband ‘Metropoolregio Amsterdam’. ‘Als we zo doorgaan, hebben we in 2030 nauwelijks 100.000 extra woningen.’

Crisis

Friso de Zeeuw, directeur Nieuwe Markten van Bouwfonds Property Development en praktijkhoogleraar gebiedsontwikkeling aan de TU Delft, maakt zich zorgen over de manier waarop regionale overheden inspelen op de ontwikkelingen op de woningmarkt. “In de Noordvleugel van de Randstad blijft de druk op de woningmarkt groot, omdat de economie daar goed draait en mensen er graag willen wonen. Maar de ontwikkeling van woningbouw loopt er bepaald niet vlot. Dat heeft verschillende oorzaken.”

Luchtkastelen

“In Amsterdam zelf bijvoorbeeld, is de binnenstedelijke ontwikkeling ingewikkeld. De Operatie Grote Vereenvoudiging die onder het vorige college is gestart om procedures korter te maken, is een beetje verzand. De zaken worden toch weer ingewikkelder, soms meer dan nodig. In de gemeente Haarlemmermeer is nieuwbouw lastig door zaken als de geluidsoverlast van Schiphol en de groen en blauw taakstelling. Maar de planvorming stagneert daar vooral doordat de bestuursstructuur er zo ingewikkeld is. Alle overheden zitten er op een kluitje, de marktpartijen zijn naar de zijlijn gemanoeuvreerd. De Duin- en  Bollenstreek zit helemaal op slot. En in Almere, tenslotte, waar de meeste mogelijkheden liggen, ligt de zaak vrijwel stil, daar houdt men zich vooral bezig met het bouwen van luchtkastelen. Het gevolg: de woningbouw in deze economisch zo belangrijke regio stagneert, we stevenen af op een crisis. En dat is slecht voor de mensen die hier willen wonen en de doorstroming, maar ook voor de regionale economie, want daarvoor is goede huisvesting steeds belangrijker.’

Niet wachten op infrastructuur

Is het tij nog te keren? Friso: “Dan moet er aan deze omstandigheden iets veranderen. Amsterdam zou weer ernst moeten maken met het vereenvoudigen van procedures; in de Haarlemmermeer zou de planstructuur vereenvoudigd moeten worden, het is nu een kluwen waar niemand meer wijs uit wordt. In de Duin- en Bollenstreek liggen veel kansen voor woningbouwprojecten die harmoniëren met het landschap en de lokale economische activiteiten, het wordt tijd dat men daar voor open gaat staan. En Almere moet minder dagdromen en meer realistische plannen maken. De productie is daar helemaal ingezakt.

Belangrijk is ook dat overheden en ontwikkelaars doorgaan met planvorming. 2020 lijkt nog ver weg, maar het gaat ook om langdurige processen. Je ziet nu dat bijvoorbeeld Almere en de regio rond Schiphol gaan zitten wachten op de benodigde infrastructuur, voor ze verder willen met woningbouw. En ik begrijp dat ook wel, maar we kunnen het ons niet veroorloven om te wachten. Natuurlijk moet het Rijk over de brug komen met geld voor infrastructuur en ruimtelijke kwaliteit. Op het moment dat de benodigde infrastructuur er wel komt, moeten we al in de startblokken staan, en niet pas daarna beginnen met plannen maken, want dan zijn we zeker te laat.”

Geen appartementen bouwen

Overigens gaat het niet alleen om kwantiteit, vindt Friso: “Kwaliteit wordt steeds belangrijker. Produceren om de cijfers te halen, werkt niet meer. In de steden is grote behoefte aan woonconcepten die passen bij de zo belangrijke groep middeninkomens. Daar ligt een taak voor ons als ontwikkelaars, om concepten te bieden waar mensen graag willen wonen, met bijvoorbeeld voldoende buitenruimte, veiligheid en slimme parkeeroplossingen.”

En het onderzoek dan, dat deze week werd gepresenteerd over de Zuidvleugel, waaruit zou blijken dat er minder behoefte is aan grondgebonden woningen en meer aan appartementen? “Dat is een broodje aap verhaal.  Uit alle onderzoeken blijkt dat ondanks de verandering in de bevolkingssamenstelling, o.a. door vergrijzing en ontgroening, de voorkeur voor grondgebonden woningen blijft. Er is nog steeds een overproductie aan appartementen, omdat dat type bouwen afwijkt van wat de meeste mensen willen.”